Hệ điều hành Unix là một trong những nền tảng công nghệ quan trọng và lâu đời, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của các hệ thống máy tính hiện đại.

Unix không chỉ nổi bật với tính linh hoạt và khả năng mở rộng mà còn là nền tảng cho nhiều hệ điều hành phổ biến ngày nay như Linux, macOS và Android. Vậy Unix thực chất là gì? hãy cùng helpdesk.inet.vn tìm hiểu?

1. Hệ điều hành Unix​ là gì?

Unix -- được đăng ký nhãn hiệu là UNIX -- là một hệ điều hành đa nhiệm, đa người dùng, được thiết kế để hoạt động hiệu quả trên nhiều loại phần cứng khác nhau. Unix nổi bật với triết lý thiết kế tập trung vào việc sử dụng các công cụ nhỏ, thực hiện tốt từng nhiệm vụ cụ thể và khả năng kết hợp chúng để giải quyết các vấn đề phức tạp mang lại khả năng di động, tính ổn định và khả năng tương tác trên nhiều môi trường và loại thiết bị không đồng nhất.

Hệ điều hành Unix được phát triển lần đầu tiên vào năm 1969 tại Bell Labs, trung tâm nghiên cứu của AT&T, bởi một nhóm nhà khoa học gồm Ken Thompson, Dennis Ritchie, và những đồng nghiệp khác.

Ban đầu, Unix được tạo ra để thay thế cho dự án thất bại Multics (Multiplexed Information and Computing Service), một hệ điều hành phức tạp được phát triển bởi Bell Labs, MIT, và General Electric. Sau khi Bell Labs rút khỏi dự án vào năm 1969, Ken Thompson tiếp tục phát triển một hệ điều hành mới với sự đơn giản và hiệu quả cao hơn trên máy tính PDP-7.

Đến năm 1971, phiên bản Unix đầu tiên được phát hành nội bộ tại Bell Labs. Phiên bản này chủ yếu hỗ trợ các chức năng cơ bản, nhưng đã giới thiệu hệ thống tệp phân cấp và công cụ xử lý văn bản, vốn được sử dụng để tự động hóa các tài liệu của Bell Labs.

Một bước đột phá lớn diễn ra vào năm 1973 khi Dennis Ritchie viết lại hệ điều hành Unix bằng ngôn ngữ C, thay vì ngôn ngữ Assembly. Điều này giúp Unix trở nên dễ dàng di chuyển (porting) sang các loại phần cứng khác nhau, mở ra kỷ nguyên mới trong công nghệ hệ điều hành.

Năm 1975, phiên bản Unix Version 6 được phân phối rộng rãi cho các trường đại học và tổ chức nghiên cứu, tạo nền móng cho sự ra đời của nhiều biến thể như BSD Unix (Berkeley Software Distribution) từ Đại học California, Berkeley.

Trong suốt thập niên 1980 và 1990, Unix tiếp tục phát triển mạnh mẽ với nhiều phiên bản thương mại hóa từ các công ty như Sun Microsystems, IBM, và HP, cũng như các biến thể mã nguồn mở như Linux cho đến ngày nay.

2. Cấu trúc của hệ điều hành Unix?

 

Khái niệm được dùng trong hầu hết các phiên bản Unix gồm 4 cơ sở sau:

  • Kernel: Kernel (hạt nhân) là trung tâm của hệ điều hành, quản lý bộ nhớ, quản lý file, lên chương trình nhiệm vụ và cung cấp giao tiếp với phần cứng.
  • Shell: Shell là môi trường tương tác giữa người dùng và hệ điều hành Unix/Linux thông qua dòng lệnh (CLI - Command Line Interface). Có nhiều loại shell khác nhau như Bash, Zsh, hay Fish. Chúng đều cung cấp cách giao tiếp với hệ thống qua việc nhập lệnh.
  • Command Line: Có rất nhiều lệnh phổ biến và tiện ích mà bạn có thể sử dụng trong công việc hàng ngày. cp, mv, cat, ls, ll và grep… là một số ví dụ của lệnh và tiện ích. Tất cả các lệnh này đi cùng với các chức năng của nó.
  • File System: Đây là cách cấu trúc và tổ chức dữ liệu trên ổ đĩa của hệ điều hành. Trong Unix/Linux, mọi thứ, kể cả thiết bị và tệp tin, được tổ chức dưới dạng cây thư mục.

3. Unix và Linux khác nhau gì?

Mặc dù Unix và Linux thường được nhắc đến cùng nhau do có nhiều điểm tương đồng về chức năng và triết lý thiết kế, nhưng chúng có những khác biệt quan trọng về lịch sử, kiến trúc, quyền sở hữu, .... cụ thể sẽ như bảng so sánh bên dưới:

 

Tiêu chíUnixLinux
Nguồn gốcPhát triển bởi AT&T Bell Labs vào năm 1969.Phát triển bởi Linus Torvalds vào năm 1991.
Mã nguồnĐóng, không phải mã nguồn mở.Mã nguồn mở, dựa trên giấy phép GPL.
Chi phíThường yêu cầu giấy phép trả phí (tùy phiên bản).Miễn phí hoặc có chi phí thấp (cho các bản phân phối hỗ trợ).
Đa nền tảngChủ yếu hoạt động trên phần cứng máy chủ hoặc hệ thống chuyên dụng.Hỗ trợ đa nền tảng, bao gồm máy tính cá nhân, máy chủ, và các thiết bị nhúng.
Người dùng mục tiêuDoanh nghiệp lớn, tổ chức yêu cầu hệ thống ổn định.Cả cá nhân và doanh nghiệp, từ người dùng phổ thông đến chuyên gia.
Cộng đồng hỗ trợHỗ trợ chủ yếu qua các nhà cung cấp chính (IBM, HP, v.v.).Có cộng đồng hỗ trợ mạnh mẽ toàn cầu, phong phú các tài liệu và diễn đàn.
Tính năng cập nhậtCác tính năng mới thường được cập nhật chậm.Cập nhật nhanh chóng, hỗ trợ nhiều công nghệ mới.
Hệ thống tập tinHỗ trợ UFS (Unix File System).Hỗ trợ nhiều hệ thống tập tin như ext3, ext4, xfs, btrfs.
Tương thích phần mềmGiới hạn trong các ứng dụng được thiết kế riêng.Tương thích với nhiều ứng dụng, bao gồm phần mềm Unix.
Phân phốiKhông có nhiều bản phân phối; các hệ thống phổ biến bao gồm AIX, HP-UX, Solaris.Có hàng trăm bản phân phối như Ubuntu, CentOS, Fedora, Arch Linux.

3. Nhược điểm của hệ điều hành Unix?

Bên cạnh các ưu điểm thì hệ điều hành Unix cũng có những nhược điểm nhất định:

  • Khó sử dụng cho người mới: Giao diện dòng lệnh của Unix có thể gây khó khăn cho những người chưa quen với hệ thống, đặc biệt là so với các hệ điều hành có giao diện đồ họa thân thiện hơn.
  • Thiếu phần mềm hỗ trợ: Mặc dù có nhiều phần mềm miễn phí và mã nguồn mở, nhưng một số ứng dụng phổ biến trên Windows hoặc macOS có thể không có phiên bản cho Unix.
  • Quản lý phần cứng: Một số phần cứng mới có thể không được hỗ trợ tốt trên Unix, do việc phát triển driver không đồng đều.
  • Chi phí bản quyền: Một số phiên bản của Unix (như AIX, Solaris) có thể yêu cầu chi phí bản quyền, tạo ra rào cản cho những người muốn sử dụng.
  • Phức tạp trong cấu hình: Việc cấu hình hệ thống và quản lý người dùng có thể phức tạp và yêu cầu kiến thức chuyên sâu.
  • Thiếu hỗ trợ từ nhà sản xuất: Một số phiên bản Unix không nhận được hỗ trợ chính thức từ nhà sản xuất, gây khó khăn trong việc giải quyết sự cố.

4. Cách cài đặt hệ điều hành Unix​?

Mình sẽ Demo cài đặt hệ điều hành Unix trên Máy ảo cho các bạn thử:

Bước 1: Đầu tiên hãy tải VMware Player từ http://www.vnware.com

Bước 2: Tải xuống RHEL từ trang Web:

https://developers.redhat.com/products/rhel/download/.

 

Bước 3: Tải xuống RHEL 7 DVD ISO và gắn vào ổ đĩa DVD ảo của VM (Máy ảo).

Bước 4: Bật máy ảo và Setup

Bước 5: Chúng ta sẽ được hỏi là có muốn cài đặt Red Hat Linux Enterprise 7.0 không?

- Nếu chúng ta chọn cài đặt Red Hat Enterprise 7.0, chúng ta sẽ nhảy ngay vào trình cài đặt Anaconda đồ họa

- Nếu chọn Troubleshooting, chúng ta có thể cài đặt ở chế độ đồ họa cơ bản.

- Nếu chúng ta chọn khởi động vào Mod Rescue.

Bước 6: Chọn Cài đặt Red Hat Linux Enterprise 7.0

Bước 7: Chờ chạy một lúc là ta đến giao diện đồ hoạ.

Bước 8: Sau đó chúng ta Setup thời gian, mạng, tên máy chủ,...

Bước 9: Gạt cần sang vị trí "Bật":

 

Bước 10: Cài đặt lại Hostname

Chúng ta sẽ lấy địa chỉ IP từ DHCP và gọi nó là server1.domain.local.


Bước 11: Tiếp theo chiyển sang cài đặt phần mềm:

 

Bước 12: Lựa chọn cài đặt được tự động phát hiện > nhấp vào hoàn tất.

Bước 13: Sau đó ấn Installation Source

Chúng ta chọn Server with GUI và nhấp vào Done.

Bước 13:

Lựa chọn Installtion Destination  >> chọn nơi muốn cài đặt RHEL.

Bước 14: Nhấp vào tiếp tục để bắt đầu cài đặt.

Bước 15: Trước tiên, chúng ta hãy cấu hình mật khẩu root. Hãy di chuyển chuột lên đây và nhấp vào mật khẩu root.

Bước 16: Ở bảng điều khiển ảo. Gõ Control + Alt + F1, và điều đó sẽ đưa chúng ta đến bảng điều khiển ảo.

Bước 17: Chọn cài đặt đồ họa trên bảng điều khiển ảo. Tiếp tục và quay lại đó bằng tổ hợp phím Control + Alt + F6. Trên bảng điều khiển ảo 3, đó sẽ là nhật ký cài đặt Anaconda.

Bước 18: Sau đó chúng ta sẽ tự Setup thao tác cơ bản cài thông thường vậy là xong.

5. Cuối cùng:

Trên đây là bài viết của mình về "Hệ điều hành Unix​ là gì? Nhược điểm của hệ điều hành Unix?" rất chi tiết, các bạn có thể tham khảo làm từng bước như trên bài viết. Nếu có những chỗ nào không làm được, các bạn có thể comment xuống phía dưới nếu có chỗ thắc mắc.